Jan-van-Genten Spektakel!

Op zaterdag 27 december loop ik mijn laatste excursie van het jaar bij de Zuidpier van IJmuiden. Na enkele dagen vrieskou en een ijzige oostenwind, is het vandaag gelukkig wat aangenamer en heerlijk vogelweer. De volle groep deelnemers staat al voor het aanvangsttijdstip op de parkeerplaats en met hoge verwachtingen worden de wenssoorten besproken. Gaan we misschien een Sneeuwgors zien, of een Roodkeelduiker, of hopelijk een Jan-van-Gent!

We beginnen op het strand, waar we een korte meeuwenstudie doen. We zien nog 3 overwinterende Kleine Mantelmeeuwen, verschillende Grote Mantelmeeuwen en een Pontische Meeuw. Er lopen ook enkele Drieteenstrandlopers langs de vloedlijn, maar de aandacht wordt vooral getrokken door de Jan-van-Genten in de achtergrond. Boven zee vliegen verschillende Jan-van-Genten, vrij dicht bij de Zuidpier. We besluiten dus snel door te lopen naar de blokkendam in zee, waar we worden welkom geheten door een groepje Toppers.

Mannetje Topper ©Lars Buckx

We lopen langzaam verder de pier op en komen al snel de eerste Steenlopers en ook een Paarse Strandloper tegen. Terwijl we deze tamme vogels van dichtbij bekijken en fotograferen zien we ook de eerste Oeverpiepers al roepend langs ons vliegen. Over ons heen vliegen enkele Smienten en ook verschillende groepen Aalscholvers. 

Al snel wordt duidelijk dat er iets bijzonders aan de hand is, want wat verder op zee zien we een plakkaat van vele honderden Aalscholvers dicht op elkaar vissen. Er boven vliegen enkele tientallen Jan-van-Genten nieuwsgierig rond om te zien wat er te halen valt.
Terwijl we langzaam verder de Zuidpier op lopen zien we van alle kanten Jan-van-Genten aankomen. De vogels komen soms prachtig dichtbij of zelfs over de Zuidpier heen gevlogen. Boven zee vlakbij de pier begint inmiddels een uniek schouwspel te ontstaan: honderden Jan-van-Genten vliegen rond boven zee en duiken ook regelmatig het water in. Wat een ongekend spektakel!

Jan van Genten bij de Zuidpier ©Lars Buckx

Inmiddels vliegen ook overal om ons heen Jan-van-Genten. De wens om een Jan-van-Gent te zien is uitgekomen, en hoe! Ik sta zelf ook met grote ogen te kijken, want zó veel Jan-van-Genten heb ik hier ook nooit eerder gezien. Mogelijk is er door de harde oostelijke wind veel vis naar de kust gedreven en verzamelen de vogels zich daarom zo dicht bij de kust.
Iets verderop zien we bij twee Kuifaalscholvers dat al die vogels hier niet voor niets zitten. Beide vogels komen met een vis boven. De ene vis is echter een stuk kleiner en is meteen opgeslokt, terwijl de andere vis aardig wat moeite kost om weg te krijgen. De ene Kuifaalscholver besluit daarop de ander te proberen van zijn vis te beroven.

Kuifaalscholvers met vis ©Lars Buckx

De eerste zeldzaamheid van de dag is binnen! De Kuifaalscholver hadden we ook wel een klein beetje verwacht deze excursie, maar de IJseend die opeens aan komt vliegen is wel een grote verrassing! Inmiddels is deze mooie eendensoort een echte zeldzaamheid geworden en het is pas de eerste die ik dit jaar bij de Zuidpier zie. De vogel plonst op afstand in zee en laat zich mooi door de telescoop bekijken. Na enkele minuten heeft de vogel het wel weer gezien en vliegt verder naar het noorden, waar we haar in de nog steeds aanhoudende wolk Jan-van-Genten zien verdwijnen.

Inmiddels zijn we aangekomen bij de kop van de Zuidpier waar de Jan-van-Genten ons om de oren vliegen. Het zijn er honderden en vrijwel allemaal adulte vogels. Het is magisch mooi om de grote aantallen rond te zien vliegen en soms met zijn allen tegelijk de zee in te zien duiken. Wat een ervaring!
Ik vertel over de vogelgriep die ook de Jan-van-Genten heeft getroffen en dat de ziekte waarschijnlijk de reden is dat we maar weinig jonge vogels zien. Gelukkig weet een deel van de adulte vogels weer te genezen van de vogelgriep. Bijzonder is dat de vogels die genezen van de vogelgriep soms een zwart oog krijgen, in plaats van het lichte oog dat ze normaal hebben. Toevalligerwijs blijkt er later ook een overlever van de vogelgriep op de foto te staan!

Jan-van-Gent met zwart oog van de vogelgriep ©Lars Buckx

Naast de vele Jan-van-Genten zien we ook enkele Roodkeelduikers en Zwarte Zee-eenden vliegen en zitten er verschillende Paarse Strandlopers rond de kop van de pier. Het voedselrijke water trekt niet alleen vogels aan, maar ook zeezoogdieren. Door het vrij vlakke water zien we af en toe rugvinnen van Bruinvissen bovenkomen. Nieuwsgierige kopjes van Grijze Zeehonden bekijken ons vanuit de zee en ook enkele Gewone Zeehonden zwemmen rond. 
Na zeker een half uur te hebben genoten op de kop van de Zuidpier is het tijd om terug te lopen. Terwijl we teruglopen zie ik in mij ooghoek wat aan komen vliegen en met de kijker erop zie ik nog een zeldzaamheid voor deze plek: een Kuifduiker! De vogel duikt neer in zee en na wat zoeken kan iedereen de vogel goed bekijken.

IJseend en Kuifduiker ©Lars Buckx

We hebben inmiddels een mooie soortenlijst bij elkaar geharkt, maar één wenssoort ontbreekt nog: de Sneeuwgors. De hele winter hangen er al enkele vogels op het strand aan de voet van de Zuidpier rond, maar mede door de drukte en de rondrennende honden laten ze zich hier soms lastig zien. Het duurt dan ook even, maar de aanhouder wint! Een Sneeuwgors komt over ons heen gevlogen en land iets verder op de blokken van de Zuidpier. Eenmaal gevonden blijkt hij best tam en laat zich mooi bekijken en fotograferen!

Sneeuwgors ©Lars Buckx

Wat een topdag vandaag! Alle soorten werken mee, de Jan-van-Genten verzorgden een spectaculaire show en we ontdekten twee zeldzaamheden! En dan moet het Kennemermeer nog komen....
Ergens hoopte ik vandaag op een beetje vorsttrek, maar daar is buiten wat groepjes Brandganzen en een enkele Smient niet zo veel van te merken. Bij het Kennemermeer komen we dan toch twee leuke verrassingen tegen: een overwinterende Tureluur en Kluut! Beide steltlopers foerageren langs de waterkant bij een wak waar ze nog voedsel kunnen vinden. Daarnaast zien we hier Dodaarsjes, Slobeenden, Wintertalingen en Tafeleenden. Op een vlonder in het water zitten twee Aalscholvers: één gewone en één bijzondere vertel ik. Maar veel verschil is er niet te zien...

Grote Aalscholver (rechts) en gewone Aalscholver ©Lars Buckx

Na wat uitleg is te zien dat de rechter een Grote Aalscholver (Phalacrocorax carbo carbo) en de linker onze broedvogel (Phalacrocorax carbo sinensis) is. Het voornaamste verschil zit 'm in de naakte huid op de snavel die bij de Grote Aalscholver een scherpere hoek maakt. Je moet soms zelfs wiskundige zijn om vogels te kunnen determinderen...
Op naar een makkelijk te determineren, maar moeilkijk te vinden soort: het Bokje! Onder luid gekrijs van Waterrallen en harde kreten van de Cetti's Zanger, zoeken we de rietrand af met behulp van de NocPix warmtebeeldkijker. Het duurt niet lang voor er inderdaad wat oplicht: er zit een Bokje! Met de warmtebeeldkijker is ie duidelijk te zien, maar met de verrekijker is het een hele uitdaging. Gelukkig kan iedereen de vogel mooi bekijken in de telescoop en na wat zoeken ook in de eigen verrekijker of camera. Wat een fijne afsluiter van deze heerlijke excursie!

Bokje ©Lars Buckx

Alle foto's van deze spectaculaire excursie zijn terug te vinden in onze online fotogallerij. Wil je ook een keer mee naar de Zuidpier? Bekijk de excursies op de website.